سورت لیزری زرشک؛ پاک گری تمام اتوماتیک در بیرجند

صنعت خشکبار و کشاورزی ایران همواره با چالش های متعددی در زمینه فرآوری و بسته بندی دست وپنجه نرم کرده است. همان طور که می دانید، سورت لیزری در بسیاری از محصولات کشاورزی از سالیان گذشته مورد استفاده قرار می گرفته است و توانسته استانداردهای کیفی را به شدت ارتقا دهد. اما در حوزه فرآوری و پاک گری زرشک، این موضوع کمتر به چشم می خورد و کشاورزان و تجار عموماً به روش های سنتی و دستی متکی بوده اند.

از ابتدای سال ۱۴۰۱، تعداد محدودی از شرکت های پیشگام در استان خراسان جنوبی اقدام به فرآوری زرشک با این دستگاه های پیشرفته کرده اند تا محصولی بدون نقص و آماده برای رقابت در بازارهای بین المللی تولید کنند. یکی از شرکت های فعال و پیشرو در این زمینه، مجموعه تولیدی و تجاری زرشک آرتین است که در نزدیکی بیرجند و در حوالی روستای دستگرد، این فرآیند پیچیده را با موفقیت پیاده سازی کرده است. در ادامه این مقاله، به بررسی خدمات این شرکت، نحوه عملکرد دستگاه های اپتیکال و مزایای استفاده از زرشک سورت شده به صورت لیزری می پردازیم.

دستگاه سورت لیزری زرشک چیست و چگونه کار می کند؟

با پیشرفت های روزافزون علم در صنایع مختلف، هر روزه دستگاه های به روز و با تکنولوژی بالا جهت افزایش کیفیت محصولات تولید می شود. دستگاه سورت بر اساس رنگ که با نام دستگاه لیزری یا کالر سورتر (Color Sorter) شناخته می شود، یکی از کاربردی ترین فناوری های نوین در صنایع غذایی است. این دستگاه از دهه های قبل وارد ایران شده بود، اما در ابتدا تنها در برخی محصولات خاص و استراتژیک مانند پسته، چای و برنج بیشترین استفاده را داشت.

اما امروز شاهد آن هستیم که در بخش های مختلف، خصوصاً فرآوری محصولات کشاورزی حساسی از قبیل کشمش، انواع خشکبار صادراتی و دانه های روغنی، از این دستگاه در خطوط تولید کارخانجات مدرن استفاده می گردد. کار اصلی و حیاتی این دستگاه، پردازش تصویر لحظه ای و جداسازی ضایعات و موادی است که تولیدکننده تمایل دارد در بار اصلی و نهایی محصول وجود نداشته باشد.

در زمینه زرشک که شرکت آرتین از این تکنولوژی بهره می برد، دستگاه با استفاده از دوربین های فوق پیشرفته و سنسورهای حساس به رنگ و حجم، بار ورودی را اسکن کرده و به کمک شلیک دقیق باد (اجکتورها)، ضایعات را از مسیر خارج می کند. از این دستگاه پاک گری اتوماتیک اغلب برای جداسازی پارامترهای زیر استفاده می شود:

• زرشک های پوچ و توخالی (پوچل)
• تیغ های تیز و خطرناک زرشک
•  کروچه (قسمت انتهایی چوبی شاخه متصل به دانه زرشک)
•  دانه های زرشک سیاه شده، آفت زده یا تغییررنگ داده
•  سنگ ریزه، کلوخ و سایر اجسام خارجی ریز

برای جداسازی موارد فوق، قبلاً به صورت دستی این کار انجام می شد، اما سرعت این فرآیند با استفاده از دستگاه لیزری قابل مقایسه با قبل نیست. از طرف دیگر، کیفیت محصول نهایی به مراتب بهتر و یکدست تر از حالت سورتینگ دستی با سرعت پایین است. این دقت میکرونی باعث می شود تا محصول نهایی برای بازارهای بسیار سخت گیر کاملاً آماده باشد.

چرا روش های سنتی پاسخگوی نیاز بازار صادراتی زرشک نیستند؟

همان طور که می دانید، در بازار خرید و فروش زرشک، کیفیت، رنگ درخشان و تمیز بودن بار از پارامترهای بسیار مهم و تعیین کننده قیمت هستند. این موضوع در زمانی که محصول برای صادرات در حجم بالا آماده می شود، بیشتر نمایان است. در بازارهای جهانی، کیفیت و یکدست بودن زرشک حرف اول را می زند و کوچکترین ناخالصی می تواند منجر به ریجکت شدن (برگشت خوردن) کل کانتینر بار در گمرک مقصد شود.

زمانی که تجار قصد صادرات زرشک به اروپا را دارند، با استانداردهای سخت گیرانه سازمان ایمنی غذایی اتحادیه اروپا مواجه می شوند. وجود هرگونه سنگ ریزه، تیغ یا کپک در بار، خط قرمز این بازارهاست. روش های سنتی که شامل الک کردن دستی و پاک کردن بار توسط نیروی انسانی است، همواره با درصد بالایی از خطای انسانی (خستگی چشم، کاهش دقت در شیفت های طولانی) همراه است و نمی تواند خلوص بالای مورد نیاز برای صادرات را تضمین کند.

از طرف دیگر، انواع محصولات لوکس مانند زرشک پفکی، زمانی که دارای ضایعات و کروچه باشند، با قیمت بسیار کمتری توسط تجار خارجی قیمت گذاری و خرید و فروش می شوند. اما زمانی که بتوان این محصول ارزشمند را با هزینه بسیار کم فرآوری، به صورت کاملاً یکدست و خالص آماده کرد، قیمت فروش آن در بازارهای بین المللی به شدت بالاتر خواهد بود و تمام هزینه های سورتینگ لیزری نه تنها جبران می گردد، بلکه سودآوری را چند برابر می کند.

کیفیت سورتینگ، شناسنامه و امضای اعتبار یک تاجر در بازارهای بین المللی است؛ استفاده از تکنولوژی سورت لیزری زرشک، خطای انسانی را به حداقل ممکن رسانده و محصولی بی نقص، ارگانیک و به شدت رقابتی را برای صادرات به حساس ترین نقاط جهان فراهم می کند.

نکته بسیار مهم و قابل توجه این است که در این فرآیند مدرن، هیچ گونه مواد افزودنی شیمیایی، براق کننده یا روغن برای جذابیت ظاهری به زرشک زده نمی شود و محصول به صورت کاملاً طبیعی، ارگانیک و سالم وارد چرخه مصرف و بسته بندی خواهد شد.

تاثیر سورت لیزری بر صادرات زرشک به بازار های مختلف جهان

دستیابی به تکنولوژی سورتینگ اتوماتیک، دروازه های جدیدی را به روی تجار ایرانی باز کرده است. بازار هایی که تا پیش از این به دلیل عدم رعایت استاندارد های فیزیکی از دسترس خارج بودند، اکنون به راحتی خواهان زرشک ایران هستند. بیایید نگاهی به تاثیر این کیفیت در بازار های مختلف بیندازیم:

۱. بازار های لوکس حاشیه خلیج فارس و خاورمیانه

کشور های عربی به شدت به ظاهر محصول و بسته بندی اهمیت می دهند. آگاهی از قیمت زرشک پفکی ایران در امارات و دبی، و موفقیت در صادرات زرشک به قطر و کویت، مستقیما به میزان خلوص بار بستگی دارد. هتل های پنج ستاره این کشور ها زرشکی را می طلبند که حتی یک دانه سیاه یا تیغ در آن یافت نشود. همچنین، عراق و سوریه به عنوان مصرف کنندگان بزرگ، روز به روز به کیفیت حساس تر می شوند و بررسی قیمت زرشک در عراق نشان می دهد که بار های سورت شده با لیزر، با اختلاف قیمت معناداری نسبت به بار های فله به فروش می رسند.

۲. بازار های سخت گیر اوراسیا و اروپای شرقی

در سال های اخیر، تقاضا در بلوک شرق افزایش یافته است. تضمین کیفیت فیزیکی برای صادرات زرشک خشک شده به روسیه بسیار حیاتی است. روس ها زرشک را برای صنایع نوشیدنی و دارویی خود نیز استفاده می کنند و عدم وجود ناخالصی شرط اصلی قرارداد ها است. همین امر برای بازار های در حال توسعه ای چون ارسال زرشک به اوکراین، صادرات زرشک به گرجستان، خرید زرشک صادراتی در رومانی و همچنین صادرات به بلغارستان کاملا صدق می کند.

۳. شاهراه های اروپای غربی و کشور های آلمانی زبان

کشور های اروپای غربی زرشک را نه تنها به عنوان یک طعم دهنده، بلکه به عنوان یک سوپرفود پر از آنتی اکسیدان می شناسند. برای موفقیت مستمر در صادرات زرشک به فرانسه، هلند و سوئد، محصول باید عاری از هر گونه خاک و آلودگی متصل به دانه باشد. استاندارد های بهداشتی برای صادرات به آلمان و اتریش بسیار بالا است و دستگاه های سورتینگ پیشرفته تنها راه ورود به این بازار ها هستند. حتی کشور های واسطه ای که نقش ترانزیت دارند نیز به این کیفیت وابسته اند و موفقیت تجار در صادرات زرشک به ترکیه تا حد زیادی به تمیزی بار برای بسته بندی مجدد گره خورده است.

۴. بازار های توسعه یافته با استاندارد های دارویی (آمریکای شمالی)

وقتی صحبت از صادرات زرشک به کانادا یا ایالات متحده آمریکا می شود، گمرکات این کشور ها کوچک ترین اجسام خارجی را به عنوان خطر بیولوژیک تلقی می کنند. تنها دستگاه های کالر سورتر می توانند چنین سطحی از اطمینان را برای عبور از قرنطینه های کشاورزی این کشور ها فراهم کنند و این استاندارد ها بدون چون و چرا الزامی است.

۵. بازار های نوظهور آسیای شرقی و شبه قاره

در سال های اخیر، کشور های آسیایی نیز به جمع خریداران زرشک با کیفیت ایرانی پیوسته اند. صادرات انواع زرشک ایران به ژاپن که یکی از بهداشتی ترین کشور های جهان است، نیازمند سورتینگ لیزری دقیق است. از سوی دیگر، تقاضا برای مصرف زرشک در چین و مالزی رو به افزایش است. همچنین بازار های پرجمعیت هند و پاکستان نیز که پیش از این بیشتر خریدار بار های درجه دو بودند، اکنون برای مصارف خاص خود به دنبال بار های تمیز و سورت شده هستند.

مقایسه تحلیلی روش های سورتینگ زرشک

برای درک بهتر ارزش افزوده ایجاد شده توسط دستگاه های اپتیکال، جدول زیر تفاوت های کلیدی بین فرآوری سنتی و مدرن را نشان می دهد:

زرشک آرتین؛ اولین راه انداز خط سورت لیزری زرشک

شرکت معتبر زرشک آرتین به عنوان یکی از شرکت های پیشرو و خوش نام در زمینه فروش و صادرات زرشک در استان خراسان جنوبی شناخته شده است. این شرکت با داشتن کادری جوان، مجرب و متخصص، هر روزه به دنبال نوآوری و پیشرفت در زمینه های مختلف کشاورزی و تجاری بوده است. با توجه به نیاز مبرم بازار زرشک، خصوصاً بازارهای صادراتی که تشنه محصول باکیفیت هستند، مدیران ارشد این مجموعه بر آن شدند تا با سرمایه گذاری کلان و اضافه کردن خط پیشرفته Color Sorting، محصولاتی با بالاترین کیفیت ممکن را در بازار ارائه کنند.

این خط تمام اتوماتیک در ماه های پایانی سال ۱۴۰۰ با موفقیت به بهره برداری رسید و هم اینک با چند شیفت کاری فعال، به صورت مستمر مشغول فرآوری انواع زرشک (پفکی و اناری) می باشد. هدف غایی و سعی این مجموعه، معرفی زرشک اصیل استان خراسان جنوبی با کیفیتی بی نظیر در بازارهای داخلی و صادراتی است. این اقدام نه تنها به برندسازی ملی کمک می کند، بلکه ارزش افزوده واقعی محصول را به جیب کشاورزان و تولیدکنندگان بازمی گرداند.

سازمان های دولتی ذی ربط، از جمله سازمان جهاد کشاورزی و اداره کل صنعت، معدن و تجارت، باید بیش از پیش از تولیدکنندگان و کارآفرینان در این حوزه حمایت کنند تا با گسترش و راه اندازی خطوط سورتینگ لیزری متعدد، محصولات با کیفیت از این استان وارد بازار سایر استان ها و مهم تر از آن وارد بازارهای تراز اول بین المللی شود. با اتخاذ این رویکرد و حمایت های ساختاری، می توان انتظار داشت که در آینده ای نزدیک شاهد افزایش چشمگیر صادرات زرشک ایران به اقصی نقاط جهان با کیفیتی بی رقیب و غیرقابل جایگزین باشیم. در صورتی که کشاورز یا تولیدکننده زرشک هستید و نیاز به ارتقای سطح کیفی محصول خود از طریق سورتینگ با این دستگاه های مدرن را دارید، می توانید هم اکنون با کارشناسان و همکاران ما در مجموعه آرتین در ارتباط باشید تا از خدمات تخصصی ما بهره مند شوید.

 جمع بندی

سورت لیزری زرشک، فاصله میان فرآوری سنتی و استانداردهای سخت گیرانه بازارهای صادراتی جهان را از بین برده است. از بازارهای لوکس حاشیه خلیج فارس تا بازارهای سخت گیر اروپا و آمریکای شمالی، کیفیت و خلوص بار، نقش تعیین کننده ای در قیمت گذاری و پذیرش محموله در گمرک مقصد دارد.

مجموعه زرشک آرتین با بهره گیری از خط تمام اتوماتیک Color Sorting، محصولی یکدست، تمیز و آماده برای رقابت در معتبرترین بازارهای بین المللی ارائه می دهد.

سوالات متداول

سورت لیزری زرشک چیست؟

سورت لیزری یا کالر سورتینگ (Color Sorting)، فناوری ای است که با استفاده از دوربین و سنسورهای حساس به رنگ، ضایعات، تیغ، سنگ ریزه و دانه های آسیب دیده را از بار زرشک جدا می کند.

تفاوت اصلی سورت لیزری با روش سنتی چیست؟

سورت لیزری در مقایسه با روش دستی، سرعت بسیار بالاتر (چندین تن در هر شیفت)، دقت میکرونی و ثابت، و عدم آسیب فیزیکی به دانه های زرشک را ارائه می دهد.

آیا در فرآیند سورت لیزری از مواد افزودنی شیمیایی استفاده می شود؟

خیر. در این فرآیند هیچ گونه ماده افزودنی، براق کننده یا روغن به زرشک اضافه نمی شود و محصول کاملاً طبیعی باقی می ماند.

چرا سورت لیزری برای صادرات زرشک اهمیت دارد؟

بازارهای صادراتی، به ویژه اروپا و آمریکای شمالی، استانداردهای سخت گیرانه ای برای خلوص بار دارند و کوچک ترین ناخالصی می تواند باعث برگشت محموله در گمرک مقصد شود.

خط سورت لیزری زرشک آرتین کجا واقع شده است؟

این خط تمام اتوماتیک در نزدیکی بیرجند، در حوالی روستای دستگرد، فعال است.