راهنمای جامع مدارک لازم و تعرفه گمرکی صادرات زرشک

صادرات زرشک تنها به تولید محصول باکیفیت محدود نمی شود؛ بخش مهمی از موفقیت در بازارهای بین المللی به انجام صحیح تشریفات گمرکی صادرات زرشک و تهیه مدارک موردنیاز بستگی دارد. هرگونه نقص در اسناد، بسته بندی یا رعایت استانداردهای صادراتی می تواند باعث تأخیر در ترخیص کالا، افزایش هزینه ها یا حتی بازگشت محموله شود. در این راهنما، مراحل انجام امور گمرکی، مدارک لازم، مجوزهای موردنیاز و نکات مهم صادرات زرشک از ایران را به صورت کامل بررسی می کنیم تا با آگاهی بیشتری فرآیند صادرات را مدیریت کنید.

تشریفات گمرکی صادرات زرشک چیست و چرا اهمیت دارد؟

صادرات زرشک از ایران، برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی دیگر، نیازمند طی یک فرآیند گمرکی مشخص و اخذ چند مجوز تخصصی است. این الزامات از اواخر سال ۱۳۹۹ برای تمام صادرکنندگان زرشک اجباری شده و بدون طی کردن آن ها، امکان ترخیص بار از گمرک وجود ندارد.

دلیل اصلی این سخت گیری، وجود دو نوع زرشک در ایران است: زرشک باغی (که صادرات آن مجاز است) و زرشک کوهی (که صادرات آن ممنوع است). به همین دلیل، کارشناسان جهاد کشاورزی و منابع طبیعی باید پیش از هر محموله صادراتی، منشأ باغی بودن زرشک را تایید کنند.

کد تعرفه گمرکی (HS Code) صادرات زرشک

برای اظهار محموله در گمرک و انجام امور ترخیص، داشتن کد بین المللی کالا (HS Code) الزامی است. کد تعرفه گمرکی صادرات زرشک، شناسه ای است که برای تعیین میزان عوارض، مالیات و بررسی مجوزهای کشور مقصد در اسناد تجاری ثبت می شود.

نکته مهم: از آنجا که زرشک کد تعرفه اختصاصی و مستقل در کتاب مقررات صادرات و واردات ندارد، معمولاً تحت ردیف تعرفه ۰۸۱۳۴۰۰۰ (سایر میوه های خشک) دسته بندی و اظهار می گردد.

عوارض، مالیات و هزینه های گمرکی صادرات زرشک

یکی از مزیت های بزرگ صادرات محصولات کشاورزی از جمله زرشک، معافیت های مالیاتی و عوارضی در داخل ایران است. با این حال، صادرکننده باید هزینه های مربوط به خدمات گمرکی و لجستیک را در نظر بگیرد:

توجه: هزینه های ترخیص در گمرک مقصد (کشور خریدار) کاملاً به قوانین مالیاتی آن کشور و نوع قرارداد اینکوترمز (Incoterms) شما با خریدار بستگی دارد.

مجوزها و مدارک لازم برای صادرات زرشک

برای انجام صحیح مراحل گمرکی صادرات زرشک، مدارک و مجوزهای زیر باید پیش از ارسال بار آماده شوند:

استاندارد ۳۷۳۲ و الزامات کیفی زرشک صادراتی

پیش از ارسال بار به گمرک، محصول باید مطابق با استاندارد ۳۷۳۲ سازمان غذا و دارو آماده سازی شده باشد. این استاندارد چند شاخص کلیدی کیفیت زرشک را مشخص می کند که مهم ترین آن ها عبارت اند از:

• درصد رطوبت زرشک: باید در محدوده مجاز استاندارد باشد تا از فساد و کپک زدگی محصول در طول مسیر جلوگیری شود.
• میزان له شدگی و آسیب دیدگی دانه ها: هرچه درصد له شدگی کمتر باشد، محصول درجه بالاتری محسوب می شود.

علاوه بر این، نوع بسته بندی نیز باید یکی از دو حالت زیر باشد:

•  کارتن های بدون برند
• کارتن های چاپ شده با برند ثبت شده تولیدکننده

رعایت این استاندارد نه تنها برای عبور از گمرک ایران الزامی است، بلکه شانس پذیرش بار در گمرک کشور مقصد را نیز افزایش می دهد.

مراحل گام به گام تشریفات گمرکی زرشک

پس از آماده شدن مدارک و بسته بندی محصول طبق استاندارد، فرآیند ترخیص زرشک از گمرک به ترتیب زیر طی می شود:

1. آماده سازی بار و ثبت در سامانه EPL:
   پس از بسته بندی زرشک مطابق استاندارد ۳۷۳۲، صادرکننده یا حق العمل کار باید اطلاعات محموله را در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) ثبت و اظهارنامه صادراتی را تکمیل کند.
2. بررسی توسط ارزیاب گمرک (مسیردهی):
   گمرک بر اساس نوع کالا و اعتبار صادرکننده، اظهارنامه را در یکی از مسیرهای سبز، زرد یا قرمز قرار می دهد. در مسیرهای زرد و قرمز، ارزیاب گمرک محموله را به صورت فیزیکی بررسی و با اسناد مطابقت می دهد.
3. بازرسی و تأیید جهاد کشاورزی:
   کارشناس جهاد کشاورزی (و در صورت نیاز قرنطینه) محموله زرشک را از نظر باغی بودن و سلامت بهداشتی بررسی کرده و مجوزهای مربوطه را در سامانه EPL تأیید می کند.
4. صدور پروانه گمرکی (کوتاژ):
   پس از تأیید نهایی ارزیاب و پرداخت هزینه های خدمات گمرکی، یک شماره اختصاصی به نام «کوتاژ» (Cottage) برای محموله صادر می شود که نشان دهنده مجوز خروج بار از کشور است.
5. پلمپ محموله و خروج از گمرک مبدأ:
   بار در کانتینر یا خودروی حمل ونقل قرار گرفته و توسط درب خروج گمرک پلمپ می شود. پس از الصاق پلمپ، محموله مستقیماً به سمت مرز خروجی (گمرک مقصد) حرکت می کند.

 تفاوت تشریفات گمرکی در استان های مختلف

نحوه انجام تشریفات گمرکی زرشک، بسته به استان مبدا صادرات، می تواند متفاوت باشد:

سفارش های حجم بالا از استان خراسان جنوبی
از آنجا که خراسان جنوبی مرکز اصلی تولید زرشک ایران است، دریافت تاییدیه های جهاد کشاورزی و منابع طبیعی برای سفارش های حجم بالا در این استان معمولاً سریع و بدون پیچیدگی خاصی انجام می شود.

سفارش های کم حجم از سایر استان ها
در مقابل، برای صادرکنندگانی که حجم سفارش کمتری دارند یا قصد صادرات از استان های دیگر را دارند، این فرآیند می تواند زمان بر تر و پرهزینه تر باشد، چرا که ممکن است نیاز به هماهنگی بیشتری با کارشناسان محلی و ارسال بار به مراکز تایید در خراسان جنوبی وجود داشته باشد.

به همین دلیل، توصیه می شود صادرکنندگانی که با حجم پایین یا از استان های دیگر کار می کنند، پیش از ثبت سفارش با مشاورین مجموعه آرتین هماهنگ کنند تا از بروز تاخیر و هزینه اضافی جلوگیری شود.

تشریفات گمرکی زرشک بر اساس کشور مقصد

الزامات گمرکی و بهداشتی صادرات زرشک، بسته به کشور مقصد، ممکن است تفاوت های جزئی داشته باشد. برای مثال، کشورهای اروپایی معمولاً استانداردهای بهداشتی و گواهی های سخت گیرانه تری نسبت به کشورهای منطقه درخواست می کنند، در حالی که صادرات به کشورهای همسایه یا حاشیه خلیج فارس معمولاً روند ساده تری دارد.

اگر قصد صادرات به مقصد خاصی را دارید، بهتر است پیش از آماده سازی مدارک، الزامات همان کشور را در دسته بندی های زیر به طور مجزا بررسی کنید:

علاوه بر مدارک عمومی، صادرات به مناطق مختلف جهان نیازمند رعایت الزامات بهداشتی و تجاری متفاوتی است. در جدول زیر، مدارک اختصاصی مورد نیاز برای سه حوزه مهم تجاری را مقایسه کرده ایم:

صادرات زرشک به اروپا:

• صادرات زرشک به آلمان
•  صادرات زرشک به فرانسه
•  صادرات زرشک به هلند
•  صادرات زرشک به اتریش
•  صادرات زرشک به سوئد
•  صادرات زرشک به بلغارستان
•  صادرات زرشک به رومانی
•  صادرات زرشک به گرجستان
•  صادرات زرشک به اوکراین

صادرات زرشک به قاره آمریکا:

• صادرات زرشک به کانادا 
•  صادرات زرشک به ایالات متحده آمریکا

صادرات زرشک به آسیا و اوراسیا:

•  صادرات زرشک به روسیه
•  صادرات زرشک به چین
•  صادرات زرشک به ژاپن
•  صادرات زرشک به مالزی
•  صادرات زرشک به هند و پاکستان

صادرات زرشک به خاورمیانه و کشورهای همسایه:

•  صادرات زرشک به امارات
• صادرات زرشک به دبی
•  صادرات زرشک به عراق
•  صادرات زرشک به ترکیه
•  صادرات زرشک به سوریه
•  صادرات زرشک به کویت

مشاورین آرتین می توانند بر اساس کشور مقصد، شما را در تهیه مدارک اختصاصی و کاهش زمان ترخیص راهنمایی کنند.

 جمع بندی

صادرات زرشک از ایران نیازمند طی یک مسیر مشخص گمرکی، از تهیه مدارک اولیه (کارت بازرگانی، فاکتور، لیست بسته بندی) تا اخذ تاییدیه های جهاد کشاورزی و گواهی قرنطینه است. رعایت استاندارد ۳۷۳۲ و توجه به تفاوت های استانی و کشور مقصد نیز نقش مهمی در تسریع روند ترخیص دارد.

سوالات متداول

برای انجام تشریفات گمرکی صادرات زرشک چه مدارکی نیاز است؟

مهم ترین مدارک شامل کارت بازرگانی، فاکتور فروش، لیست بسته بندی، گواهی مبدا، گواهی بهداشت نباتات و تاییدیه جهاد کشاورزی و منابع طبیعی است.

چرا تاییدیه جهاد کشاورزی برای صادرات زرشک الزامی است؟

چون در ایران علاوه بر زرشک باغی که صادرات آن مجاز است، زرشک کوهی نیز وجود دارد که صادرات آن ممنوع است. این تاییدیه باغی بودن محصول را تضمین می کند.

استاندارد ۳۷۳۲ برای زرشک صادراتی چه مواردی را بررسی می کند؟

این استاندارد شاخص هایی مانند درصد رطوبت، میزان له شدگی دانه ها و نوع بسته بندی محصول را مشخص می کند.

آیا تشریفات گمرکی صادرات زرشک در همه استان ها یکسان است؟

خیر. در خراسان جنوبی به عنوان مرکز اصلی تولید، این فرآیند سریع تر انجام می شود؛ اما در سایر استان ها یا سفارش های کم حجم، ممکن است زمان بر تر و پرهزینه تر باشد.

آیا الزامات گمرکی صادرات زرشک برای همه کشورها یکسان است؟

خیر. برخی کشورها به ویژه کشورهای اروپایی، استانداردهای بهداشتی و گواهی های سخت گیرانه تری نسبت به سایر مقاصد درخواست می کنند.